الزمخشري

3

مقدمة الأدب ( فارسى )

أَنْ لَا يَزَالَ مَذْكُوراً فِى كُلِّ مَكَانٍ وَ زَمَانٍ وَ يَكُونَ اسْمُهُ العَزِيزُ جَارِياً عَلَى كُلِّ لِسَانٍ وَ اللَّهُ مُوَفِّقُهُ لِمَا و باد جنوب پس خواستم كه هميشه باشد ياد كرده در هر جائى و روزكارى و باشد نام او عزيز روان بر هر زبان و خداى توفيق يَرْفَعُ الذِّكْرَ الْجَميِلَ وَ يَكْسِبُ الثَّوَابَ الْجَزِيلَ إِنَّهُ خَيْرُ مُوَفِّقٍ وَ مُعِينٍ ، وَ هُوَ عَلَى خَمْسَةِ دهندهء اوست هر انرا كه بردارد و بلند كند ياد نيكو را و بدست آورد پاداش بزرك را بدرستى او بهترين توفيق دهندكان و يارى أَقْسَامٍ الْقِسْمُ اْلأَوَّلُ فِى الْأَسْمَاءِ الْقِسْمُ الثَّانِى فِى الْأَفْعَالِ الْقِسْمُ الثَّالِثُ فِى الْحُرُوفِ القِسْمُ دهندكان است و اين كتاب بر پنج بهره است بهرهء نخستين در نامها بهرهء دوم در فعلها بهرهء سيم در حرفها بهرهء چهارم الرَّابِعُ فِى تَصْرِيفِ الْأَسْمَاءِ الْقِسْمُ الْخَامِسُ فِى تَصْرِيفِ الْأَفْعَالِ ، در كردانيدن نامها بهرهء پنجم در كردانيدن فعلها ، الْقِسْمُ الْأَوَّلُ وَ هُوَ قِسْمُ الْأَسْمَاءِ بهرهء نخستين و اين بهرهء نامهاست باب [ فى الزّمان و الأوقات ، اندر زمان و روزگارها ] وَقْتٌ هنكام أَوْقَاتٌ جمع حِينٌ مترادف أَحْيَانٌ جمع أَجَلٌ مترادف آجَالٌ جمع أَوَانٌ مترادف آوِنَةٌ جمع إِبَّانٌ مترادف أَبَابِينُ جمع دَهْرٌ روزكار دُهُورٌ جمع أَدْهُرٌ جمع حُقُبٌ [ حُقْبٌ ] معا مترادف أَحْقَابٌ جمع حِقْبَةٌ مترادف حِقَبٌ جمع بَرْهَةٌ [ بُرْهَةٌ ] معاً مترادف مَنُون مترادف سَنْبَةٌ مترادف عَصْرٌ [ عِصْرٌ عُصْرٌ ] مثلَّث و عُصُرٌ مترادف أَعْصَارٌ جمع أَعْصُرٌ جمع عُصُورٌ جمع زَمَنٌ مترادف أَزْمَانٌ جمع زَمَانٌ مترادف أَزْمِنَةٌ جمع أَزْمُنٌ جمع صَرْفٌ كردش روزكار صُرُوفٌ جمع رَيْبٌ مترادف رُيُوبٌ جمع رَيْبُ الْمَنُونِ حوادث روزكار فَتْرَةٌ درنك در ميان دو پيغامبر فَتَرَاتٌ جمع قَرْنٌ هشتاد سال نيز كويند سى سال 6 يا أهل يك زمانه قُرُونٌ جمع سَنَةٌ سال سَنَوَاتٌ جمع 6 سَنَهَاتٌ سِنُونٌ [ سَنُونٌ سُنُونٌ ] مثلَّث جمع حَوْلٌ مترادف أَحْوَالٌ جمع حِجَّةٌ مترادف حِجَجٌ جمع عَامٌ مترادف أَعوَامٌ جمع الْعَامُ امسال عَامٌ أَوَّلُ پارسال عَاماً أوَّلَ درين سال الْقَابِلُ سال آينده فَصْلٌ يك فصل از چهار فصل سال 4 يا بهار يا تابستان يا پايز يا زمستان فُصُولٌ جمع رَبِيعٌ بهار صَيْفٌ تابستان خَرِيفٌ تير ماه 4 پايز شِتَاءٌ زمستان شَتْوَةٌ مترادف أَشْتِيَةٌ جمع مَشْتاً مترادف شَهْرٌ يك ماه أَشْهُرٌ جمع شُهُورٌ جمع غُرَّةٌ اوّل ماه غُرَرٌ جمع مُنْتَصَفُ الشَّهْرِ ميان ماه 6 نيمهء ماه أَوَاسِطْ الشَّهْرِ مترادف مُحَاقٌ [ مِحَاقٌ مَحَاقٌ ] مثلَّث آخر ماه 6 سه شب از آخر ماه سَرَارٌ [ سِرَارٌ ] معا مترادف 4 آخر شب از ماه سَلْخٌ مترادف 6 آخر روز از ماه الْمُحَرَّمُ ماه محرم صَفَرٌ ( ف ) شَهْرُ رَبِيعٍ الْأَوَّلُ ( ف ) شَهْرُ رَبِيعٍ الْآخَرُ ( ف ) جُمَادَى ألْأَوُلَى ( ف ) جُمَادَى ألْأُخْرىَ 6 جُمَادَى الْآخِرَةُ ( ف ) رَجَبٌ ( ف ) شَعْبَانُ ( ف ) رَمَضَانُ ( ف ) شَوَّالُ ( ف ) ذُو الْقَعْدَةِ [ الْقِعْدَةِ ] معا ( ف ) ذُو الحِجَّة ( ف ) جَدِيدَان شب و روز مَلَوَانِ مترادف عصْرَانِ مترادف دَائِبَانِ مترادف لَيْلَةٌ يك شب لَيْلٌ جمع لَيَالٍ جمع قِطعَةٌ